Kiezen van productgroepen

Wanneer je circulair gaat inkopen, is het belangrijk om je bewust te zijn van de eigenschappen van verschillende productgroepen. Sommige productgroepen zijn beter geschikt om circulaire ambities te realiseren dan andere. Het uitgangspunt is het inkopen van een fysiek product (of het inkopen van onderhoud daarvoor). Bij productgroepen waar geen fysieke producten worden ingekocht – zoals communicatie of adviesdiensten – is het niet mogelijk om de principes achter een circulaire economie toe te passen.

Keuze voor een eerste inkooppilot

Wanneer je een eerste pilot wil doen op het gebied van circulair inkopen, helpt het om een pilot te kiezen met een relatief lage contractwaarde en een relatief hoge impact. Om hier een beeld van te krijgen, kan het helpen om de uitgaven van de verschillende inkopen af te zetten tegen de mogelijke impact van die inkoop (op duurzaamheid). Daarmee ontstaat een figuur zoals onderstaand.

Om voldoende impact te realiseren, is een project rechtsonder in de matrix (laag risico, hoge impact) een logische keuze als eerste inkooptraject voor het realiseren van circulaire ambities. Daarmee wordt voorkomen dat ambities naar beneden worden bijgesteld vanuit interne risicobeperking die voortkomt uit hoge uitgaven (bovenzijde figuur). Meer gevorderde organisaties kunnen vervolgens opschuiven naar rechtsboven in de matrix. Voor productiebedrijven gaat het daar vaak om het primaire proces.

De geschiktheid van een inkooptraject voor jouw organisatie is mede afhankelijk van de uitgaven (uitgedrukt in contractwaarde) en de mogelijke impact (uitgedrukt in bijvoorbeeld een kwalitatieve indicatie). Geschikte productgroepen om mee te starten bevinden zich rechtsonder in de matrix. Bron: Copper8 (2018), Circulair Inkopen in 8 stappen
De geschiktheid van een inkooptraject voor jouw organisatie is mede afhankelijk van de uitgaven (uitgedrukt in contractwaarde) en de mogelijke impact (uitgedrukt in bijvoorbeeld een kwalitatieve indicatie). Geschikte productgroepen om mee te starten bevinden zich rechtsonder in de matrix. Bron: Copper8 (2018), Circulair Inkopen in 8 stappen

Invloed in de keten

Een andere afweging bij het kiezen van een productgroep is de mate van invloed die je als opdrachtgever kan hebben op de producent en verder in de keten. Wanneer een leverancier tevens producent is (voorbeeld: bureaustoelen), kan je als opdrachtgever directe invloed hebben op bijvoorbeeld het ontwerp of de retourname van een product. Wanneer een leverancier zelf alleen een verkoper is (voorbeeld: leasemaatschappij, groothandel), is de directe invloed op de producent lager. Daarmee is het al lastiger om afspraken te maken over het sluiten van de keten. Wanneer een keten veel verschillende schakels bevat en er meerdere partijen zitten tussen de opdrachtgever en de leverancier (voorbeeld: ICT hardware), is het sluiten van deze keten vanuit een individuele opdrachtgever heel lastig.

Kennis van de markt

Een bepalende factor in het formuleren van de circulaire ambities bij een productgroep is de volwassenheid van de markt in relatie tot circulariteit. Dit uit zich onder meer in het aantal marktpartijen dat bezig is met circulariteit. Ook het aantal inkooptrajecten dat met een circulaire ambitie is uitgevraagd geeft hier een beeld van.

Kantoormeubilair is bijvoorbeeld een relatief volwassen markt, waar bijna alle grote partijen met circulariteit aan de slag zijn. Ook binnen catering en het leveren van warme- en koudedrankenautomaten zijn veel leveranciers stappen aan het zetten. Daarnaast gebeurt er veel in de bouw. Toch lijkt deze sector als geheel nog relatief onvolwassen, omdat het aantal partijen in deze markt veel groter is en er nog steeds veel reguliere bouwprojecten worden gerealiseerd.

Zorg voor de start van je inkooptraject voor een goede marktverkenning, waarin je ook kijkt naar de volwassenheid op de markt op het gebied van circulariteit.

Aandachtspunten

  • Bepaal vooraf of een productgroep geschikt is om circulair in te kopen: vooral fysieke producten zijn geschikt. Voor de inkoop van arbeid (bijvoorbeeld: adviesdiensten) is dat lastiger.
  • Kijk naar je inkoopkracht ten opzichte van de grootte van de markt: kies een product in een markt waarbij je bij voorkeur direct van de producent afneemt, en je met je ambities invloed op bijvoorbeeld het ontwerp uit kan oefenen.
  • Kies voor je eerste project een productgroep die in de interne organisatie niet te veel risico’s met zich mee brengt: experimenteren gaat het beste wanneer er ruimte is om te leren.
  • Kies voor je eerste project een productgroep waar de markt relatief volwassen is, zodat de ambities van je eerste circulaire inkoopproces ook gemakkelijk door de markt behaald kunnen worden.

Praktijkvoorbeelden

Achtergrondinformatie

Publicatie - Circulair Inkopen in 8 stappen

Het e-book Circulair inkopen in 8 stappen (p.51-54) licht in meer detail toe hoe je kan komen tot de keuze van een geschikte productgroep voor een eerste pilot op circulair inkopen.

Suggesties en/of aanvullingen?